Dit artikel stond in de Bunschoter van vrijdag 25 maart 2016 j.l.    


  ’Jubilation onderschat zichzelf’

Jan van der Kuip wilde als kind timmerman worden. Niet de hamer, maar de dirigeerstok zou een belangrijke plaats in zijn leven krijgen. Muziek is zijn passie. De 63-jarige Van der Kuip - geboren in Drachten - werkt nog achttien uur per week als facilitair gebouwbeheerder bij de gemeente Amersfoort, de gemeente waarin hij ook woont. Daarnaast is het grotendeels muziek dat de klok slaat.   


Muziek speelt een grote rol in zijn leven.  Van jongs af aan al. ,,Ik ben op 9-jarige leeftijd begonnen in de fanfare in Drachten. Tijdens een aantal jaren in militaire dienst stond alles op een laag pitje. Daarna heb ik het weer opgepakt. Ik was actief als blazer, zat helemaal niet in de korenwereld. Ik had ook nooit gedacht en verwacht dat ik dat zou gaan doen.’’ Jan deed een opleiding voor harmonie-, fanfare- en brassbanddirectie. Niet voor koordirectie. ,,Dirigeren is op mijn pad gekomen.  Ik werd een keer gevraagd te dirigeren en op die manier ben ik erin gerold. Kennis en kunde voor koordirectie heb ik in de loop der jaren opgedaan, naast de workshops en eendagscursussen die ik heb gevolgd.’’ 

Zijn muziekinteresses zijn heel breed. ,,Als ze me nu zouden vragen voor een orkest te gaan staan, en ik had de tijd, zou ik dat doen. Maar die tijd ontbreekt helaas.’’ Van der Kuip zit heel erg in de gospelmuziek. ,,Naarmate ik ouder wordt, krijg ik een grotere liefhebberij voor de wat meer koormatige muziek, mooie Amerikaanse nummers. Niet meer die uitbundige gospel meer ballads. Dat heb ik wel een beetje gehad. De Gaither Vocal Band bijvoorbeeld vind ik fantastisch.’’

Met Bunschoten-Spakenburg heeft hij in de loop der jaren een liefdesverhouding gekregen. ,,Dat is gewoon ontstaan. All Rise deed als eerste een beroep op me. Dat is zeker al 22 jaar geleden. Hun dirigent stopte, ik ging als interim aan de slag. Dat klikte. Jubilation kwam ook in zo’n situatie terecht. Hen heb ik toen ook uit de brand geholpen. Ik ben een beetje de troubleshooter van muzikaal Bunschoten-Spakenburg geworden. Twee jaar geleden klopte All Rise nog een keer aan. De dirigent vertrok, ze hadden niet direct een opvolger. Ik heb enkele maanden gedirigeerd, heb zelfs nog een concert met ze gedaan. Toen kwam Rineke de Wit.’’

Eind vorig jaar belde Jubilation Jan van der Kuip weer. Hun dirigent was kort daarvoor plotseling overleden. Hij gaf direct aan dat hij in principe veel te druk was, maar dat hij hen voor korte tijd wel wilde helpen. ,,Ik was in 2008, na achttien jaar, dan wel gestopt als dirigent van Tin Speransa, maar zong nog wel als tenor in het koor en was bovendien tweede repetitor. Als vaste dirigent Jaap Kramer niet kon, viel ik voor hem in bij repetities en concerten. Daarnaast had ik nog de nodige andere klussen voor koor en band.’’

Rust

Jan ging aan de slag bij Jubilation en nam in die periode afscheid van Tin Speransa. ,,Daardoor kreeg  ik zo’n rust over me dat ik aangaf aan het bestuur van Jubilation: als jullie de sollicitatieprocedure starten, solliciteer ik mee.’’  Voor het eerst in zijn leven deed Van der Kuip een proefdirectie. Er waren zeven sollicitanten. Drie deden een proefdirectie. De keus viel op hem. ,,Ik ben nu vijf weken bezig als vaste dirigent van Jubilation. Daarvoor dus als interimmer. Het koor is mij niet onbekend. Verder sta ik nog voor de vriendenclub Maädai. Dat zijn acht man, ik ben de negende. Ik dirigeer en arrangeer, zing zelf niet meer mee.’’

Hij trof wel een bijzondere sfeer aan bij Jubilation. Dirigent Ruud Widdershoven was in september 2015 immers plotseling overleden op 59-jarige leeftijd. ,,Het koor was wel wat uit het veld geslagen. De eerste repetitie was best verdrietig. Er kwamen de nodige verhalen los. Jubilation heeft daarnaast een wonderlijke veerkracht, want het heeft alles vrij snel weer opgepakt en zich eroverheen gezet. Ik heb ook gelijk tegen de koorleden gezegd: mijn doel met jullie is om door te kunnen gaan. We gaan de lat niet te hoog leggen, want jullie moeten echt weer plezier krijgen in het zingen. Tijdens mijn repetities werken we hard, maar er is ook ruimte voor humor. Vanaf het begin was er een klik.’’

Ideaalbeeld

Jan legt uit dat een dirigent altijd het ideaalbeeld klinkend in zijn hoofd heeft. ,,Daarmee ga je dan proberen een koor naar je hand te zetten. Als je dat ideaalbeeld kunt bereiken, is dat geweldig mooi. Het kneden van muziek noem ik dat.’’

Dat verschilt enorm van koor tot koor. Bij Tin Speransa was dat nooit een probleem, zo legt Jan van der Kuip uit. ,,Dat koor heb ik vanaf het begin kunnen vormen. Ik heb, toen ik daar stopte als dirigent, wel heel vaak de vraag gekregen: ‘Hoe kun je nu gaan staan zingen onder de leiding van je opvolger?’ Toch heb ik dat altijd met plezier gedaan, vind zingen ook leuk. Jubilation is een koor dat goed te handelen is. Dat heeft te maken met inzet, focus. Het koor toont een voorbeeldige inzet. Ze noemen zichzelf het ’vergeten koortje’. Daar moeten ze heel snel mee stoppen, want dat zijn ze beslist niet. Ze zijn kwalitatief heel erg goed. Het koor lijdt aan zelfonderschatting. In kwaliteit en koorklank is Jubilation heel sterk. Bouw dat verder uit, is mijn advies.’’

Jan wil intensief gaan werken aan het zelfvertrouwen van het koor. ,,Hoe ze zichzelf noemen, ervaar ik absoluut niet. Daar wil ik met de koorleden aan gaan werken. Zet jezelf maar op de kaart, geef ik ze mee. Als je jezelf in de slachtofferrol drukt van het vergeten koortje, dan gaat het niks worden. Dat proeft niet goed. Je moet jezelf profileren, met gepaste trots door het leven gaan.’’

Hoewel hij een beetje los is van gospel, staat hij toch weer voor een gospelkoor. Hij pareert direct: ,,De uitbundige gospel is voor mij een beetje gepasseerd station. Dit is andere gospel. Met Jubilation moet je geen rocknummers gaan zingen. Dat ligt het koor niet. Daar zijn ze eigenlijk ook te goed voor. All Rise is een heel enthousiast en explosief koor. Dat moet dit soort nummers brengen. All Rise heeft met Rineke de Wit een mooie sprong in kwaliteit gemaakt. Daar ontbrak het nog wel eens aan bij dit koor, maar ze moeten wel in hun enthousiasme blijven. De Wit is een begrip in de regio. Daar heeft All Rise een zeer goede slag mee geslagen.

Van der Kuip heeft geen langetermijnvisie met Jubilation. ,,Die moet het koor hebben. Ik focus me nu volledig op het concert in verband met het 25-jarig jubileum op 18 november in de Zuiderkerk. Marcel en Lydia Zimmer zijn die avond ook van de partij. Ik heb er heel veel zin in.’’